VMO 2015-2016

                                                ĐỀ THI NGÀY THỨ HAI : 6-01-2016

VMO 2015-2016

ĐỀ THI NGÀY THỨ NHẤT : 6-01-2016

Nhân tài Toán học Việt nam

GIÁO SƯ NGÔ VIỆT TRUNG

Ngô Việt Trung sinh tại Điện Bàn, Quảng Nam vào ngày 8-5-1951, đỗ thạc sĩ năm 1974, tiến sĩ năm 1978, tiến sĩ habil (tiến sĩ khoa học) năm 1983 tại ĐH Halle (Đức). Trong những năm 1983-1990 là phó giáo sư Viện Toán học Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam; từ năm 1991 (40 tuổi), là giáo sư, trưởng phòng đại số và lý thuyết số Viện Toán học. Ông là giáo sư thỉnh giảng của nhiều ĐH danh tiếng ở châu Á, châu Âu. Lĩnh vực nghiên cứu của ông rất rộng, bao gồm: đại số giao hoán, bất biến của vành địa phương và phân bậc, cơ sở Glöbner, đối đồng điều địa phương, hình học đại số, đa tạp định thức, chỉ số chính quy Cartelnuovo-Mumford...

Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới thứ ba được thành lập vào ngày 5-7-1985 tại Trieste. Ban đầu, các viện sĩ của viện là những người có gốc gác từ các nước đang phát triển nhưng đã được tặng Giải thưởng Nobel, Huy chương Fields hay đã trở thành viện sĩ hàn lâm. Về sau, các viện sĩ và viện sĩ thông tấn được bầu là công dân các nước đang phát triển đã đạt các tiêu chuẩn quốc tế cao nhất. Quy trình bầu viện sĩ và viện sĩ thông tấn được quy định chặt chẽ, thực hiện nghiêm minh.

Ngô Việt Trung được bầu làm viện sĩ TWAS năm 2000 khi ông 49 tuổi. Ông là viện sĩ thứ 7 người Việt Nam, gồm: Nguyễn Văn Hiệu (vật lý lý thuyết), Đào Vọng Đức (vật lý lý thuyết), Nguyễn Huy Phan (y học, đã mất), Vũ Tuyên Hoàng (nông học, đã mất), Lê Dũng Tráng (toán học), Nguyễn Văn Đạo (cơ học, đã mất), Ngô Việt Trung (toán học). Sau Ngô Việt Trung, còn có thêm 5 nhà toán học Việt Nam nữa trở thành viện sĩ TWAS: Hà Huy Khoái (toán học), Đào Trọng Thi (toán học), Lê Tuấn Hoa (toán học), Phan Quốc Khánh (toán học) và Hoàng Xuân Phú (toán học).

Xem qua bảng danh sách ấy, ta thấy rõ: Các nhà toán học chiếm tuyệt đại đa số. Ngay cả những nhà vật lý lý thuyết như Nguyễn Văn Hiệu, Đào Vọng Đức thì cũng có thể coi là nhà toán học trong vật lý hay nhà cơ học Nguyễn Văn Đạo là nhà toán học trong cơ học.

Ngang tầm thế giới

Mới 3 tuổi, cậu bé Ngô Việt Trung mắc chứng bệnh bại liệt. Mẹ cậu là y tá quân đội nên cấp cứu kịp thời, giữ lại được mạng sống nhưng nửa người bên trái của cậu bị liệt hoàn toàn. Về sau, nhờ tập luyện mà hồi phục dần song chân trái vẫn mang tật suốt đời.

Thời trẻ, Trung học Trường Việt - Đức (Hà Nội). Năm 1969, giành giải nhất cuộc thi học sinh giỏi toán toàn miền Bắc. Trung cũng đỗ đầu cuộc thi kiểm tra kiến thức toán dành cho các học sinh đi học ở nước ngoài mà người ra đề là Bộ trưởng Bộ ĐH và THCN Tạ Quang Bửu. Năm ấy, Việt Nam chưa dự thi Olympic Toán quốc tế. Năng khiếu toán của Trung được bác Bửu chú ý ngay từ dạo ấy.

Năm 1969, Ngô Việt Trung được gọi tập trung để chuẩn bị đi du học, dự kiến sang CHDC Đức. Lúc đó, nghĩ rằng sở dĩ được du học là do mình học giỏi song mãi sau này Trung mới biết: Theo thỏa thuận nước ta ký với các nước bạn thì Trung không đủ tiêu chuẩn du học do bị liệt một chân, phải chống nạng đến trường nhưng Bộ trưởng Tạ Quang Bửu vẫn gọi Trung đến tập trung. Lúc đầu, bác Bửu xin cho Trung sang học ở Liên Xô nhưng phía bạn từ chối. Vừa lúc đó, một đoàn cán bộ Bộ ĐH CHDC Đức đến Hà Nội. Bác Bửu nói chuyện thẳng với ông thứ trưởng, trưởng đoàn, về trường hợp Trung - một tài năng trẻ, về sau rất có thể lập nên nghiệp lớn. Thế là ông vui vẻ nhận Trung sang Đức. Lúc đầu, được phân công theo học công nghệ thông tin nhưng sau 1 năm học tiếng ở Đức, Trung và 2 bạn nữa được cử vào học Tổng hợp Toán. Té ra, bác Bửu vẫn tiếp tục đàm phán với phía bạn để Trung được học toán bởi vì bác biết chắc cậu sinh viên quê xứ Quảng rất có triển vọng về môn này.

Năm 1976, Ngô Việt Trung trở về Hà Nội với tâm thế “trở lại trái tim mình” như một lẽ đương nhiên và nhận công tác tại Viện Toán học. Biết tin ấy, bác Bửu liền mời Trung tới gặp tại nhà riêng ở đường Hoàng Diệu, nghe Trung trình bày nội dung bản luận án tiến sĩ. Và thật không ngờ, bác Bửu tỏ ra hiểu rất sâu về đại số giao hoán - chuyên ngành Ngô Việt Trung đang nghiên cứu.

GS Ngô Việt Trung được cử làm Tổng Biên tập tạp chí Acta Mathematica Vietnamica 16 năm liền. Ông đã công bố 88 công trình trên các tạp chí quốc tế có uy tín, 74 công trình được Viện Thông tin khoa học (Institute for Scientific Information, ISI) ở Mỹ ghi nhận. Từ năm 2000 đến nay, công trình của Ngô Việt Trung được trích dẫn trong 600 bài báo khoa học. Chỉ số trích dẫn (citation index) chứng tỏ công trình có hệ số ảnh hưởng (impact factor) cao. Ông được mời làm chủ tịch 12 hội nghị toán quốc tế. Năm 2009, ông được tặng Giải thưởng Nhân tài đất Việt.

Viện Toán học là nơi tập hợp nhiều nhà toán học hàng đầu nước ta, có tới 28 tiến sĩ khoa học, 39 tiến sĩ, 19 giáo sư, 22 phó giáo sư. Gần nửa thế kỷ qua, viện đã công bố hơn 1.400 công trình trên các tạp chí quốc tế, hơn 700 công trình trên 2 tạp chí của viện là Acta Mathematica Vietnamica và Vietnam Journal of Mathematics. Tính đến gần đây, đã có 7 luận án tiến sĩ khoa học và 121 luận án tiến sĩ được bảo vệ tại viện; hơn 200 thạc sĩ do viện đào tạo.

Ngô Việt Trung giữ chức Viện trưởng Viện Toán học trong 5 năm 2007-2013. Hiện nay, ông chuyển sang làm Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu cao cấp về toán (Chủ tịch là GS Ngô Bảo Châu).

Cuộc đời và sự nghiệp của nhà toán học lỗi lạc này chứng tỏ một điều: Trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, khi đất nước bị bao vây, cấm vận, trí thức vẫn có thể vươn lên tạo dựng sự nghiệp lỗi lạc của mình. 

KIỂU THI LẠ MẮT

Hàng trăm học sinh của trường THPT An Dương Vương (quận Tân Phú, TP HCM) được tổ chức thi học kỳ 1 ngay dưới sân trường để tránh tiêu cực trong thi cử.

Kỳ thi đặc biệt này diễn ra ngay giữa sân trường, mỗi học sinh được ngồi một bàn riêng cách nhau khoảng 2m. Các em học sinh trường THPT An Dương Vương cho biết hình thức thi này đã được áp dụng từ khóa học 2011 - 2012 đến nay đối với các kỳ kiểm tra toàn khối.

Một vài bất đẳng thức thi Olympic

GS NGÔ BẢO CHÂU THĂM NGHỆ AN

Chiều ngày 14/12, Giáo sư Ngô Bảo Châu và các giáo sư đầu ngành đang công tác tại Học viện nghiên cứu cao cấp về Toán học đã có chuyến thăm, giao lưu với sinh viên hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh. Cũng trong buổi chiều nay, giáo sư đã có buổi nói chuyện thân mật, cởi mở với hàng trăm học sinh, sinh viên hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh cùng Ban giám hiệu, cán bộ công nhân viên trường Đại học Vinh.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Xuân Đường – Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã đánh giá cao sự hiện diện của giáo sư cùng các đồng sự đang công tác tại Viện nghiên cứu cao cấp về Toán học quốc gia. Đây cũng là dịp để ban giám hiệu nhà trường cũng như các cán bộ đang công tác trong ngành giáo dục có dịp được học hỏi trao đổi về kinh nghiệm trong công tác giáo dục đang ngày được đổi mới.
Thay mặt lãnh đạo tỉnh Nghệ An, ông Nguyễn Xuân Đường gửi đến GS Ngô Bảo Châu hai món quà mang đậm chất xứ Nghệ, bao gồm một đĩa DVD ghi những ca khúc dân ca ví dặm di sản văn hóa phi vật thể được thế giới công nhận. Món quà thứ hai là hình tượng con cá gỗ, biểu tượng cho truyền thống hiếu học của những người dân xứ Nghệ vượt qua khó khăn để vươn lên trong học tập.
Trở lại mảnh đất mà GS Ngô Bảo Châu đã từng có thời gian gắn bó học tập, vị giáo sư đầu ngành Toán học Việt Nam cảm thấy vô cùng xúc động. Ông bày tỏ sự ngỡ ngàng trước những đổi thay của tỉnh Nghệ An. Giáo sư chia sẻ: “Cơ sở hạ tầng của Nghệ An đã đổi thay rất nhiều, tôi rất vui về những sự phát triển của tỉnh Nghệ An trong thời gian qua. Tôi mong rằng cơ sở hạ tầng tri thức nơi đây cũng được thay đổi và phát triển hơn nữa. Như vậy mới có được sự phát triển bền vững”.
Trả lời câu hỏi của một học sinh về niềm đam mê, cái duyên đến với bộ môn Toán học, GS Ngô Bảo Châu cho biết: “Tôi đến với môn Toán, đam mê môn Toán rất bình thường. Thời học cấp hai tôi thi vào chuyên Toán nhưng lúc đó tôi lại bị đánh trượt. Lúc đó tôi tự đặt ra cho mình một câu hỏi tại sao mọi người làm được còn mình lại không. Câu hỏi đó thúc đẩy tôi, tôi bắt đầu lao vào giải các bài toán tìm tòi những phương pháp giải mới, tìm đến những bài toán khó hơn để học hỏi, rèn luyện bản thân. Học toán nếu không gặp được những bài toán khó, mình không thể phát triển được”.
VÀI NÉT TIỂU SỬ :

Ngô Bảo Châu sinh ngày 28 tháng 06 năm 1972 tại Hà Nội là nhà toán học nổi tiếng với công trình chứng minh Bổ đề cơ bản cho các dạng tự đẳng cấu doRobert Langlands và Diana Shelstad phỏng đoán. Ông cũng là người Việt Nam đầu tiên giành được Huy chương Fields Tính đến năm 2010, ông là nhà khoa học trẻ nhất Việt Nam được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước Việt Nam phong học hàm giáo sư

Ngô Bảo Châu sinh ra trong một gia đình trí thức truyền thống. Ông là con trai của Tiến sĩ khoa học ngành cơ học chất lỏng Ngô Huy Cẩn, hiện đang làm việc tại Viện Cơ học Việt Nam. Mẹ của ông là Phó Giáo sư,Tiến sĩ dược Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, Việt Nam. Ông là cháu họ của Ngô Thúc Lanh, một Giáo sư toán viết cuốn sách Đại số đầu tiên

Năm 22 tuổi (1994), sau khi học xong thạc sĩ ở Pháp, Ngô Bảo Châu lập gia đình với Nguyễn Bảo Thanh, người bạn gái học chuyên Toán cùng ông tại Trường THCS Trưng Vương, Hà Nội Đến tháng 8 năm2010, hai người có với nhau ba người con gái: Ngô Thanh Hiên (sinh năm 1995), Ngô Thanh Nguyên (sinh năm 2000) và Ngô Hiền An (sinh năm 2003).

Ngày 9/3/2011, phó thủ tướng chính phủ và bộ Giáo dục đã công bố Quyết định thành lập Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán (Vietnam Institute for Advanced Study in Mathematics) và quyết định bổ nhiệm ông Ngô Bảo Châu làm giám đốc khoa học của Viện 

Luyện tập Số học